Co wymyślił Vaclav Vojta?

by

Na przełomie lat 50. i 60. XX wieku Vojta opracował metodę rehabilitacji neurofiyjologicynej dzieci i dorosłych z uszkodzonym układem nerwowym.

Chodzi o szybkie działanie – należy wykorzystać pierwszy rok życia dziecka, by w jak największym stopniu zapobiec kalectwu i zminimalizować patologiczne reakcje, jakie pojawiają się u szkrabów z wadami wrodzonymi lub wcześniej nabytymi. Późniejsza reakcja nie przyniesie pożądanych skutków – niepełnosprawność się już utrwali.  W pierwszych miesiącach życia dziecka jest możliwość podjęcia funkcji uszkodzonych obszarów mózgu przez obszary, które nie zostały uszkodzone.

Trzeba szybko działać

Aby osiągnąć prawidłową postawę u niemowlęcia, tj. właściwy wyprost wszystkich odcinków kręgosłupa, należy zmusić do pracy najgłębszą warstwę mięśni krótkich rotatorów kręgów. Jeśli te mięśnie nie są używane, w krótkim czasie (kilka miesięcy) zostaną zastąpione tkanką łączną, która nie pozwoli już utrzymać kręgosłupa we właściwym wyproście.

Vojta dzięki wieloletnim obserwacjom opracował idealny model rozwoju motorycznego dziecka, na który składają się określane przedziały czasowe, w jakich powinny pojawić się poszczególne umiejętności ruchowe na danym poziomie wykonania. Wzorce te nazwał globalnymi wzorcami motoryki spontanicznej. Co więcej dostrzegł, że niemowlęta cierpiące na porażenie mózgowe swoim rozwojem ruchowym nie wykraczają poza umiejętności jakie posiada trzymiesięczny maluch. W pierwszym trymestrze życia dziecka zachodzą ogromne zmiany w obrębie kręgosłupa, dotyczące jego wyprostu i możliwości rotacji, które decydują o dalszych etapach rozwoju ruchowego – prawidłowym ustawieniu stawów, pionizacji ciała, skurczach i rozkurczach mięśni oraz lokomocji do przodu. Vojta odkrył, że istnieje globalny wzorzec lokomocji. Oznacza to, że rozwój ruchowy jest zakodowany genetycznie – niemowlę instynktownie wie jak rozwijać się pod względem motorycznym. W wyniku urazów mózgu umiejętność ta zanika, ale można ją odzyskać stosując odpowiednią rehabilitację.

 

Istnieje wiele różnych pozycji i miejsc na ciele, za pomocą których można wywoływać określone odruchowe reakcje motoryczne. Vojta wyróżnił 7 neurologicznych reakcji ułożeniowych ciała w przestrzeni, które pozwalają na wychwycenie zaburzeń ruchowych wynikających ze złej kontroli postawy już w pierwszych dniach życia dziecka. Jak ocenić sprawność dziecka? Powstały normy, a wszelkie odchylenia od nich są powodem do konsultacji ze specjalistą. Vojta opracował odpowiednie pozycje wyjściowe dla terapii, czyli sfery stymulacji, które pozwalają wyzwolić mechanizmy lokomocji charakterystyczne dla prawidłowego rozwoju motorycznego. Odpowiednio wczesne zastosowanie metody Vojty pozwala nie dopuścić do patologicznego rozwoju albo przynajmniej zminimalizować skutki nieprawidłowości w rozwoju psychoruchowym dziecka.

Wskazania do rehabilitacji metodą Vojty:

  • mózgowe porażenie dziecięce,
  • przepuklina oponowo-rdzeniowa,
  • przepuklina mózgowo-rdzeniowa,
  • porażenie nerwów obwodowych i splotów nerwowych,
  • dystrofia mięśniowa,
  • skolioza osteogenna.

Dlaczego dzieci płaczą podczas terapii?

Terapia jest dla dziecka dużym wysiłkiem – angażuje wiele partii mięśni. Niemowlę chce się przed tym bronić i dlatego płacze. Dzieci bronią się przed zmianą ich przyzwyczajeń (patologicznych). Dlatego tak istotny jest bliski kontakt i przyjazne podejście do malucha.

Domowa stymulacja

Fizjoterapeuta dobiera ćwiczenia dla dzieci oraz daje wskazówki rodzicom jak wykonywać je prawidłowo w domu. Dziecko warto stymulować 4 razy dziennie po kilka minut. Terapii nie przeprowadzamy, gdy dziecko jest chore, jest leczone antybiotykami, w stanach zapalnych i nowotworowych oraz wtedy, gdy dziecko nie toleruje pewnych pozycji ułożeniowych. Terapia Vojty pozwala też na pielęgnowanie więzi, bo dotyk i bliskość mają moc.