Terapia psychomotoryczna

by

Moje dziecko ma trudności w mówieniu, poruszaniu się, kontaktach z otoczeniem… O podstawach terapii psychomotorycznej dzieci metodą Procus i Block

Belgijska kinezyterapeutka – Marcelle Procus, ponad pięć dekad temu stworzyła metodę usprawniania zwaną terapią psychomotoryczną dzieci z zaburzeniami rozwojowymi w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym (3-10 r. ż). Od 1965 roku pomaga jej w tym Michele Block (nazwa metody od nazwisk twórczyń).

W Polsce metoda ta jest znana od przełomu lat 60. i 70. XX wieku, dzięki neuropediatrze dr Zofii Kłakowskiej, która znacznie poszerzyła krąg dzieci objetych terapią (poza dziećmi z minimalną dysfunkcją mózgu – MBD, dysharmonią rozwojową – DCD), także o te z zespołem łagodnych objawów neuropsychologicznych. Metoda Procus i Block znakomicie odpowiada zakresowi i rodzajowi potrzeb usprawniania dzieci z minimalnymi dysfunkcjami mózgu, które często nie mają zdiagnozowanej żadnej choroby, ale wykazują trudności z przystosowaniem się do funkcjonowania w rodzinie, środowisku przedszkolnym i szkolnym, społeczeństwie.

Metoda Procus i Block jest dedykowana dzieciom z następującymi trudnościami rozwojowymi:

  • opóźniony rozwój mowy i trudności w porozumiewaniu się. Dysfazja, zaburzenia artykulacji, opóźnienie w konstrukcji zdań;
  • trudności w wykonywaniu czynności ruchowych, tj.:
    • niezręczność, „potykanie się o własne nogi”;
    • duża męczliwość;
    • słaba koordynacja ruchowa lub jej brak (trudności z chodzeniem po schodach, nauką jazdy na rowerze, itp.);
    • łatwość tracenia równowagi;
    • występowanie współruchów;
  • wyraźne opóźnienie znajomości schematu ciała oraz wynikający z tego brak orientacji w przestrzeni i w czasie;
  • brak zaufania do siebie i trudności w nawiązywaniu prawidłowych relacji z otoczeniem;
  • zaburzenia lateralizacji, tj. brak dominacji jednej ze stron ciała, lewej lub prawej;
  • trudności w uczeniu się i problemy szkolne;
    • zaburzenia zachowania o charakterze nadpobudliwości ruchowej lub emocjonalne, trudności z koncentracją uwagi, połączone często z niską samooceną dziecka. Lękliwość, bierność, nadwrażliwość.

Dysharmonie rozwojowe mogą dotyczyć nawet co dziesiątego dziecka

Szacuje się, że w populacji szkolnej występowania objawów dysharmonii rozwojowej dotyczy nawet 10% dzieci. Odsetek ten jest jeszcze wyższy w odniesieniu do dzieci urodzonych przedwcześnie (nawet 40% u wcześniaków z masą urodzeniową poniżej 1500g). Najczęstsze obawy:

  • lęk
  • depresja
  • trudności w obcowaniu z otoczeniem
  • rzedziej – zespół Aspergera.

Czynnikami wywołujące dysharmonię rozwojową mogą być:

  1. czynniki biologiczne –  wiążą się z opóźnieniem ruchowym i poznawczym:
  • przedwczesny poród i zaburzenia dojrzewania lub uszkodzenia OUN u wcześniaków z 23.-32. tygodnia ciąży,
  • patologia okresu okołoporodowego i nowordkowego u dzieci urodzonych w terminie,
  • choroby neurologiczne,
  • czynniki genetyczne.
  1. Czynniki psychospołeczne, środowiskowe i społeczno-wychowawcze – wiążą się z zaburzeniami zachowania, m.in. nadruchliwością (hiperkinezją), zaburzeniami poznawczymi, uwagi i koncentracji. To przeżycia dzieci określane jako nie traumtyczne (np. zatrzymanie rozwoju mowy wynikające z szoku emocjonalnego związanego np. z wyjazdem jednego z rodziców z granicę, pojawieniem się rodzeństwa, pobytem w szpitalu czy rozwodem rodziców). Do tej grupy możemy zaliczyć także symbiotyczne relacje z matką, nadopiekuńczość czy wygórowane oczekiwania otoczenia względem dziecka.

Dziś obserwować możemy tendencję do uzależniania rozwoju dziecka wyłącznie do czynników z okresu prenatalnego i okołoporodowego, niemal zupełnie wykluczając objawy zaburzeń, które mogą pojawić się w wyniku późniejszych zdarzeń, któe mogą zmieniać bądź nasilać działanie wczesniejszych zagrożeń.

Co możemy zrobić?

Wyniki analizy problemów ryzyka dysharmonii rozwojowej przeprowadzone w grupie dzieci wykazują, że zapobieganie polega na zmniejszeniu stresu w rodzinie oraz na pogłebieniu relacji matka-dziecko. Niekiedy konieczna jest pomoc specjalistów, np. zajęcia w małych grupkach, regularnie powtarzane, które prowadzą do lepszej kontroli emocji, zmniejszenia lęku i nadpobudliwości ruchowej oraz agresji u dziecka.

Literatura:

  1. Kułakowska, M. Borkowska, B. żychowicz: ” Terapia psychosomatyczna dzieci metodą Procus i Block”. Warszawa, 2012
  2. Kułakowska.: „Usprawnianie psychoruchowe dzieci metodą Procus i Black. Rehabilitacja medyczna”. Warszawa, 2009.